Voedselallergieën herkennen bij je Duitse Herder

Een herder die zich constant krabt. Rode oren. Zachte ontlasting die maar niet beter wordt. Je wisselt van voer, het helpt even, en dan begint het opnieuw. Herkenbaar? Dan kan een voedselallergie de oorzaak zijn.

Voedselallergie is niet hetzelfde als een gevoelige maag. Bij een allergie reageert het immuunsysteem op een specifiek eiwit in het voer. Bij intolerantie kan de hond het voer niet goed verteren, maar het immuunsysteem speelt geen rol. Het verschil is belangrijk, want de aanpak verschilt.

Hoe vaak komt het voor?

Echte voedselallergie treft naar schatting 1 tot 2 procent van alle honden. Bij de Duitse Herder ligt dat percentage hoger. Dit ras heeft vaker afwijkingen in het immuunsysteem, dezelfde genetische kwetsbaarheid die ook de gevoelige maag verklaart.

Maar laat je niet gek maken. Niet elke herder met jeuk heeft een voedselallergie. Vlooienallergie en atopische dermatitis (omgevingsallergie) komen veel vaker voor. Je dierenarts moet de andere oorzaken eerst uitsluiten.

Veelvoorkomende allergenen bij honden

De meest voorkomende triggers bij honden, in volgorde:

Allergeen	Hoe vaak
Rundvlees	Meest voorkomend
Zuivelproducten	Vaak
Kip	Vaak
Tarwe/gluten	Regelmatig
Soja	Regelmatig
Ei	Minder vaak
Maïs	Minder vaak
Lam	Soms

Volgens MC Voordieren zijn rund en zuivel de meest voorkomende voedsalallergenen bij honden in Nederland. Kip staat op de derde plaats.

Wat opvalt: het zijn vaak de eiwitten die het meest in hondenvoer zitten. De hond wordt allergisch voor wat hij het vaakst eet. Langdurige blootstelling vergroot de kans op sensibilisatie.

Symptomen van voedselallergie bij een herder

Voedselallergie uit zich op twee manieren: huid en maag-darm. Vaak allebei tegelijk.

Huid

• Jeuk, vooral aan oren, poten en buik
• Rode of ontstoken oren (chronische oorontsteking)
• Bijten en likken aan de poten
• Huiduitslag, bultjes of kale plekken
• Haaruitval buiten de normale rui om

Maag-darm

• Chronisch zachte ontlasting of diarree
• Overmatige winderigheid
• Braken
• Rommelende darmen
• Slijm in de ontlasting

Het verschil met omgevingsallergie: voedselallergie is het hele jaar door. Omgevingsallergie (pollen, huisstofmijt) fluctueert met de seizoenen. Heeft je herder het hele jaar jeuk, ongeacht het seizoen? Dan wordt voedselallergie waarschijnlijker.

Bij mijn tweede herder begon het met de oren. Elke paar weken een oorontsteking. De dierenarts behandelde het steeds opnieuw. Pas na maanden kwamen we uit bij een kippeiwit-allergie. Omschakelen naar vis-gebaseerd voer en de oren waren binnen drie weken schoon.

Diagnose: het eliminatiedieet

Dit is het enige betrouwbare diagnostische middel. Punt. Geen bloedtest, geen haartest, geen speekseltest. Die commerciële allergiepanels die je overal ziet? Niet betrouwbaar.

Een studie gepubliceerd in het BMC Veterinary Research toonde aan dat 10 van de 12 commerciële hondenvoermerken ongedeclareerde eiwitten bevatten. Dat betekent: als je een eliminatiedieet doet met commercieel hypoallergeen voer, kan het resultaat vertroebeld zijn door eiwitten die niet op het etiket staan.

“Het eliminatiedieet is de gouden standaard voor de diagnose van voedselallergie bij honden. Bloedtesten zijn niet betrouwbaar genoeg.”

— Dierenartsenpraktijk Riessen

Hoe werkt het

1. Kies een eiwitbron die je hond nog nooit heeft gegeten. Paard, kangoeroe, hert, of gehydrolyseerd eiwit (zo klein geknipt dat het immuunsysteem het niet herkent).
2. Geef uitsluitend dit voer gedurende 6 tot 8 weken. Niets anders. Geen snoepjes, geen kauwbotten, geen restjes van tafel. Niets.
3. Let op verbetering. Als de symptomen verdwijnen of duidelijk verminderen, heb je waarschijnlijk een voedselallergie te pakken.
4. Provocatietest. Voeg het verdachte eiwit weer toe. Komen de klachten terug? Dan is de diagnose bevestigd.

Zes tot acht weken. Dat is lang. Maar het is de enige manier om zekerheid te krijgen. Volgens dierenartsenpraktijk Riessen is het eliminatiedieet de gouden standaard voor de diagnose van voedselallergie.

Waarom bloedtesten niet werken

Commerciële bloedtesten meten IgE- en IgG-antilichamen tegen voedseleiwitten. Het probleem: die antilichamen zijn er bij vrijwel elke hond, allergisch of niet. Een positieve test zegt niets. Een negatieve test sluit niets uit. Je gooit geld weg.

Je dierenarts kan wel bloedonderzoek doen om andere aandoeningen uit te sluiten. Dat is iets anders dan een allergiepanel.

Behandeling van voedselallergie

Er is geen genezing. Een voedselallergie verdwijnt niet. De behandeling is simpel en levenslang: vermijd het allergeen.

In de praktijk

• Lees etiketten. Echt lezen, niet scannen. “Dierlijke bijproducten” kan van alles zijn. Kies voer met duidelijke ingrediëntenlijsten.
• Eén eiwitbron. Monoprotein voer maakt het overzichtelijk. Eén dierlijke eiwitbron, geen verrassingen.
• Snoepjes controleren. De meeste hondensnoepjes bevatten kip of rund. Ook die ene koekje bij de buurvrouw telt mee.
• Gehydrolyseerd voer. Als alternatief: voer waarbij het eiwit zo klein is geknipt dat het immuunsysteem het niet herkent. Je dierenarts kan dit voorschrijven.

Volgens Sanimed is gehydrolyseerd eiwit een effectieve optie voor honden met meervoudige voedselallergieën.

Kruisreacties bij voedselallergieën

Een hond die allergisch is voor rund, kan ook reageren op lam of hert. Dat heet kruisreactie. De eiwitten lijken op elkaar en het immuunsysteem maakt geen onderscheid. Veelvoorkomende kruisreacties:

• Rund ↔ lam, hert, buffel
• Kip ↔ kalkoen, eend (soms)
• Vis ↔ andere vissoorten (minder vaak)

Dat maakt de keuze van een nieuw eiwit bij een eliminatiedieet lastiger. Kies een eiwitbron die zo ver mogelijk af staat van het verdachte allergeen. Paard en kangoeroe zijn populaire opties omdat ze in geen enkele standaard hondenvoerlijn voorkomen.

Fouten bij het opsporen van voedselallergieën

Te kort volhouden. Een eliminatiedieet van drie weken is niet genoeg. Het immuunsysteem heeft tijd nodig om te kalmeren. Zes weken is het minimum, acht is beter. Veel eigenaren geven op na vier weken omdat ze geen verbetering zien. Doorzetten.

Niet strikt genoeg. Eén hondenkoekje van de buurvrouw. Een stukje kaas als beloning. Restjes van de kinderen. Elk afwijking kan het hele eliminatiedieet ondermijnen. Het moet honderd procent zijn, zes tot acht weken lang.

Zelf diagnosticeren. Je leest op internet dat kip slecht is, je schakelt over naar lam, het lijkt beter, en je concludeert dat het kip was. Maar intussen is het seizoen veranderd en was het misschien een omgevingsallergie die afnam. Zonder een gecontroleerd eliminatiedieet en provocatietest weet je het niet zeker.

Commerciële allergiepanels vertrouwen. Er zijn bedrijven die voor tweehonderd euro een allergiepanel aanbieden op basis van bloed, speeksel of haar. De resultaten zijn wetenschappelijk niet onderbouwd. Bespaar je het geld en besteed het aan een goed eliminatiedieet onder begeleiding van je dierenarts.

Voedselallergie vs. intolerantie

	Allergie	Intolerantie
Immuunsysteem	Betrokken	Niet betrokken
Symptomen	Huid + maag-darm	Vooral maag-darm
Hoeveelheid	Kleine hoeveelheid triggert	Dosis-afhankelijk
Diagnose	Eliminatiedieet	Uitsluiting
Ernst	Kan verergeren	Blijft stabiel

Bij intolerantie kan je hond soms een klein beetje van het voedsel verdragen. Bij allergie niet. Eén koekje met kippenvet kan de klachten al terugbrengen.

Wanneer naar de dierenarts

• Jeuk die langer dan twee weken aanhoudt
• Chronische oorontstekingen (meer dan twee per jaar)
• Zachte ontlasting die niet verbetert met voerwisseling
• Haaruitval of kale plekken
• Combinatie van huid- en darmklachten

Begin niet op eigen houtje met een eliminatiedieet. Laat je dierenarts eerst andere oorzaken uitsluiten: vlooienallergie, schimmels, schildklierproblemen. Pas als die van tafel zijn, heeft het eliminatiedieet zin.

Leven met een voedselallergie

Het klinkt dramatisch, maar in de praktijk valt het mee. Als je eenmaal weet wat de trigger is, is het een kwestie van vermijden. De hond heeft er geen last van. Hij mist dat stukje kip niet. Het vergt aandacht van jou, niet van hem.

Een paar praktische tips:

• Informeer oppas, buren, hondenuitlaatservice. Iedereen die je hond een snoepje zou kunnen geven, moet weten wat niet mag.
• Houd een logboek bij. Noteer wat je voert en hoe de hond reageert. Bij terugkerende klachten kun je terugkijken.
• Wees voorbereid op terugval. Soms lukt het iemand toch om een verboden koekje te geven. Niet dramatisch. De klachten komen terug, verdwijnen weer als je strikt bent. Maar hoe minder incidenten, hoe beter.
• Één voer dat werkt: blijf erbij. De verleiding om te wisselen is groot. Maar als je een voer hebt gevonden dat goed valt, is er geen reden om te veranderen. Variatie is voor de eigenaar, niet voor de hond.

Na drie herders weet ik dit: maagproblemen bij een herder zijn normaal. Maagproblemen die niet weggaan, zijn dat niet. Laat het uitzoeken.

Terug naar de gezondheid hub voor meer artikelen.