Duitse Herder verharen: wat helpt en wat niet

De Duitse Herder haart. Veel. Het hele jaar door een beetje, en twee keer per jaar alsof hij een tweede hond uitschudt. Dan heb je haar in je koffie, haar op je kleren, haar in je auto. Na drie herders heb ik het geaccepteerd.

Dat is geen defect. Het is een eigenschap van de dubbele vacht. Je kunt het niet stoppen. Beheersbaar maken wel.

Waarom haart een herder zo veel?

De dubbele vacht. Een zachte, dichte ondervacht die isoleert, tegen kou én warmte. En daaroverheen een langere, grovere dekvacht die beschermt tegen regen en vuil. Twee keer per jaar, voorjaar en najaar, vernieuwt de ondervacht. Dat is de rui. En tijdens de rui verliest een herder meer haar dan je voor mogelijk houdt.

Buiten de ruiperiode haart een herder licht maar constant. Het is nooit nul.

Binnenhonden haren meer

Honden die veel binnen leven, krijgen minder verschil tussen seizoenen mee. De temperatuur en het licht zijn het hele jaar redelijk constant. Het gevolg: de natuurlijke ruicyclus raakt verstoord. In plaats van twee keer per jaar stevig verharen, haren binnenhonden het hele jaar door op een gelijkmatig (en irritant) niveau.

Dat is normaal. Het is geen teken van een probleem. Maar het verklaart wel waarom je herder ook in december haar op de bank achterlaat.

Borstelen tegen verharen

Borstelen is veruit het effectiefst. Wat je uitborstelt, komt niet op de bank.

Buiten de rui

Twee tot drie keer per week, tien minuten per sessie. Een ontharingshark (FURminator of vergelijkbaar) trekt de losse ondervacht eruit. Daarna gladstrijken met een pinborstel. Klaar.

Tijdens de rui

Dagelijks borstelen. Vijftien tot twintig minuten per sessie. De rui duurt twee tot vier weken. Borstel buiten als het kan. De hoeveelheid haar die loskomt is indrukwekkend. De tuin in, niet de woonkamer.

Welke borstel je wanneer gebruikt staat uitgebreid in ons vachtverzorgingsartikel.

De uitwolbeurt: diep ontharen

Een uitwolbeurt (blow-out) is een sessie bij een trimsalon waarbij de losse ondervacht eruit wordt geblazen met een krachtige föhn. Kan het ruiproces flink versnellen. Eén keer per ruiperiode is voor veel eigenaren voldoende.

Niet noodzakelijk, maar het scheelt je dagenlang borstelen. Reken op €30-€50 per sessie bij een trimsalon, afhankelijk van de grootte van de hond en de regio.

Voeding tegen overmatig verharen

Slechte voeding verergert het verharen. Een hond die niet genoeg vetzuren binnenkrijgt, heeft een droge, doffe vacht die meer haart.

Waar je op let:

• Omega-3 en omega-6 vetzuren in het voer. Kijk op het etiket. De meeste fatsoenlijke brokken bevatten ze.
• Zalmolie als supplement, een veelgebruikte aanvulling op het voer. Bevat EPA en DHA, twee omega-3 vetzuren die goed zijn voor huid en vacht. Volg de dosering op de verpakking of overleg met je dierenarts.
• Geen goedkoop voer met veel vullers: veel graan en weinig vlees geeft een doffe, droge vacht.

Meer over voeding per leeftijd: Voedingsbehoeften per leeftijd.

Bij twijfel over de voeding: bespreek het bij de jaarlijkse controle van de dierenarts.

Waarom je een herder nooit moet scheren

Scheer een Duitse Herder nooit. De dubbele vacht reguleert de temperatuur in beide richtingen, koude én warmte. Zonder ondervacht kan de hond oververhitten in de zomer (de vacht isoleert ook tegen warmte) en heeft hij minder bescherming in de winter.

Na het scheren groeit de vacht vaak ongelijkmatig of helemaal niet goed terug. De dekvacht en ondervacht groeien met verschillende snelheid, waardoor de structuur permanent kan veranderen.

“Honden met een dubbele vacht bescherm je het beste door regelmatig te borstelen. Scheren verstoort de natuurlijke temperatuurregulatie.”

— LICG

Te veel wassen maakt het erger

Baden verwijdert tijdelijk wat losse haren. Maar te vaak wassen beschadigt de natuurlijke vetlaag van de vacht. Die vetlaag stoot water en vuil af en houdt de vacht gezond. Zonder die laag wordt de vacht droger, doffer en haart hij meer.

Maximaal één keer per maand. Tijdens de rui is borstelen effectiever dan wassen.

Meer over wassen: Vachtverzorging.

Je huis beheersbaar houden

De eerlijke waarheid: je huis wordt nooit haarvrij met een herder. Maar het is beheersbaar.

Stofzuiger. Investeer in een stofzuiger met een motorized pet brush. Een robotstofzuiger die dagelijks draait houdt het basisniveau laag. Na drie herders is dat het apparaat waar ik het meest dankbaar voor ben (naast de ontharingshark).

Kleding. Een pluizenroller bij de deur. Donkere kleding plus herder is haar zichtbaar. Lichte kleding plus herder is ook haar zichtbaar. Er is geen ontsnapping.

Meubels. Wasbare beschermhoezen op de bank. Een vaste plek voor de hond (mand, vetbed) zodat het haar geconcentreerd op één plek zit. Microvezel doeken pakken haar beter op dan gewone doeken.

Auto. Een beschermhoes voor de achterbank. Bespaart je uren stofzuigen.

Wanneer is verharen een probleem?

Normaal verharen bij een herder is veel. Maar als het ineens meer wordt dan je gewend bent, of als er kale plekken ontstaan, is er iets aan de hand.

Mogelijke oorzaken:

• Allergie: voedsel of omgevingsallergieën (denk aan huisstofmijt, pollen, bepaalde eiwitten)
• Schildklierprobleem: hypothyreoïdie komt voor bij herders en veroorzaakt onder andere kaalheid en een doffe vacht
• Stress: verhuizing, nieuw huisdier, verandering in routine
• Parasieten: vlooien, mijten
• Voedingsgebrek: tekort aan vetzuren of zink

Ga naar de dierenarts als het verharen ineens flink toeneemt buiten de ruiperiode, als er kale plekken ontstaan, of als de vacht dof en droog wordt. De dierenarts kan een bloedonderzoek doen om schildklierproblemen uit te sluiten.

Volgens duitseherder-info.nl is plotseling overmatig haarverlies een van de meest voorkomende redenen waarom herder-eigenaren de dierenarts bezoeken.

Overzicht: wat helpt tegen verharen

Aanpak	Werkt?	Toelichting
Borstelen 2-3x/week	Ja	Het effectiefst. Wat je uitborstelt, komt niet op de bank.
Dagelijks borstelen tijdens rui	Ja	15-20 min per sessie, twee tot vier weken lang
Goede voeding + omega-3	Ja	Gezonde vacht haart minder. Zalmolie als supplement.
Uitwolbeurt bij trimsalon	Ja	Versnelt de rui, €30-€50 per sessie
Robotstofzuiger	Ja	Dagelijks laten draaien houdt het basisniveau laag
Scheren	Nee	Beschadigt de vacht permanent. Nooit doen.
Te vaak wassen	Nee	Verstoort de vetlaag, verergert het verharen
Minder borstelen	Nee	Maakt het juist erger

Veelgestelde vragen

Hoeveel haart een Duitse Herder vergeleken met andere rassen?

Meer dan de meeste. De dubbele vacht met dichte ondervacht plaatst de herder in de top 5 van meest verharende rassen, samen met de Husky, Golden Retriever, Berner Sennenhond en Akita. Het verschil met eenlagige rassen (poedel, Portugese waterhond) is enorm.

Kan ik iets doen om de rui te verkorten?

Dagelijks borstelen verwijdert de losse ondervacht sneller. Een uitwolbeurt bij de trimsalon kan de rui met een week verkorten. Maar de rui zelf kun je niet voorkomen. Het is een hormonaal proces dat gestuurd wordt door licht en temperatuur.

Mijn herder haart ineens veel meer dan normaal. Is dat erg?

Buiten de ruiperiode kan plotseling overmatig haarverlies wijzen op stress, een schildklierprobleem, allergie of voedingsgebrek. Ga naar de dierenarts als het langer dan twee weken aanhoudt of als er kale plekken ontstaan.

Meer lezen

• Gezondheid en verzorging: volledig overzicht
• Vachtverzorging: borstels, wassen, nagels en tanden
• Gevoelige maag: voeding en vacht hangen samen
• Voedingsbehoeften per leeftijd: de juiste voeding per fase